The Last of Us, ilk olarak 2013 yılında Naughty Dog tarafından geliştirilen ve Sony Computer Entertainment tarafından yayımlanan bir video oyunuydu. Yazarlığını ve yönetmenliğini Neil Druckmann’ın üstlendiği bu oyun, 2020 yılında The Last of Us Part II ile devam etti. Karakter derinliği, atmosferi ve anlatım gücüyle zamanla kült hâline gelen bu hikâye, 2023’te HBO tarafından diziye uyarlandı. Dizinin yaratıcıları arasında yine Neil Druckmann yer alırken, “Chernobyl” dizisinin yaratıcısı Craig Mazin de projeye ortak oldu. Başrollerde Pedro Pascal (Joel) ve Bella Ramsey (Ellie) yer alıyor. 2025 itibariyle dizinin ikinci sezonu yayında.
Bir kıyamet sonrası dünyada geçen The Last of Us, başlangıçta bir hayatta kalma oyunu gibi görünse de, zamanla insan olmanın ağırlığına, seçimlerin bedeline ve bağ kurmanın çelişkilerine dair sarsıcı bir anlatıya dönüşüyor. Bu hikâyeye yalnızca izleyici değil, oyuncu olarak da katılmak, deneyimi çok daha dönüştürücü ve kişisel hâle getiriyor. Çünkü kontrol bizdeyken sonuçlar daha derin, duygular daha yoğun oluyor. Ve tam da bu noktada oyun, diziden farklı olarak, izleyiciyi yalnızca tanık değil, aynı zamanda fail yapıyor.
Seçimler, Bedeller ve Varoluşun Ağırlığı
Bu evrende her kararın bedeli ağır. Seçenekler sınırlı, ama özgür irade yine de var. İnsanlar kimi zaman başkaları için, kimi zaman kendi varoluş nedenlerini koruyabilmek için kararlar alıyor. Ama karar almak, yalnızca mantıksal bir süreç değil — duyguların, korkuların, kayıpların ve geçmişin izlerini taşıyan bir yük. Joel’in Ellie’yi kurtarmak uğruna yaptığı seçim, bir çocuğun yaşamını kurtarmak mı, yoksa insanlığın umudunu yok etmek mi? Bu sorunun kesin bir yanıtı yok. Ama önemli olan şu: Joel seçti. Ve o andan itibaren o seçimin sorumluluğunu taşımak zorunda kaldı.
Distopyanın İçinde İnsan Kalmak
Bu distopik dünyada insanların içlerinde büyüyen şey, zamanla onları tüketiyor. Salgına uğrayanlar zamanla insanlığını yitirerek kendi türüne saldıran yaratıklara dönüşüyor. Ama geride kalanlar da tamamen “insan” kalabiliyor mu? Hayatta kalmanın en doğal yolu öldürmek olduğunda, sevdiklerimizi bile kendimizi korumak adına feda etmek zorunda kaldığımızda, bu dünyanın insan psikolojisi üzerindeki etkisi yalnızca travmatik değil; dönüştürücü. İnsan bu ortamda hassasiyetlerini köreltmeden nasıl ayakta kalabilir? Duygusal kırılganlık, bu dünyada zafiyet sayılıyor. Ve bu nedenle insanlar giderek daha katı, daha tepkisiz, daha şüpheci hâle geliyor. Ama bu duyarsızlık bir savunma mı yoksa bir kayıp mı? Hayatta kalmaya çalışırken aynı zamanda birlikte de kalmaya çalışıyoruz. Çünkü insan, biyolojik olarak bir arada yaşayarak hayatta kalma şansı artan bir canlı. Bağ kurmak, toplum inşa etmek, birlikte üretmek — bunlar insanın varoluşsal temelidir. Ancak bu bir aradalığı sürdürmek uğruna, “ben”deki bazı değerlerden vazgeçme riski de doğuyor. Aidiyet duygusunun “ben”i eritip yalnızca “biz”e dönüştürdüğü yerde, kişi kendini ne kadar koruyabilir? Bir başka tehlike ise bağlılıkla birlikte yükselen intikam arzusu. Sevdiklerimiz zarar gördüğünde içimizde yükselen öfke, sağ kalmanın yeni gerekçesi oluyor. Adalet ile intikam arasındaki çizgi bulanıklaşıyor. Ve bu noktada şunu sormak gerekiyor: Travma etrafında büyümek mi bu, yoksa travma sarmaşığının içine sıkışmak mı?
Joel ve Terapi: Bağlam Her Şeyi Değiştirebilir
Dizinin ikinci sezonunda Joel’i terapiye giderken görüyoruz. Bu, izleyici için şaşırtıcı ve aynı zamanda düşündürücü bir sahne. Bir travma failinin ve mağdurunun aynı odada olması… Terapistin —Gail’in— Joel’den nefret ettiğini açıkça dile getirmesi, onunla yüzleşmesi, hatta seans sırasında alkol içip esrarı ödeme olarak kabul etmesi… Tüm bunlar, klasik terapötik çerçevenin dışındadır. Ama o dünyada “klasik” diye bir şey kaldı mı? Etik dediğimiz şey, yalnızca teorik ilkelerden oluşmaz; bağlama dayanır. Ve The Last of Us evreninde bağlam, kayıplar, ölümler, travmalar ve hayatta kalma mücadelesiyle örülüdür. Gail’in Joel’e “bana yalan söyleme” demesi, onun sınırlarını aşmak değil; belki de onunla hayatta kalma dürtüsünü paylaşmasıdır.
Terapistin kendini açması terapi sürecinde kullanılabilen bir yöntemdir. Ancak son derece dikkat edilmesi gereken ve gerçekten gerekli görülüp terapi sürecine katkısı olacağına inanılan bir yerde bu yapılmalıdır. Burada ise Gail’in beşinci seansta kendi duygularını açıkça ifade etmesi bir yıkım değil bir davet olarak görünmektedir: “Ben söyledim, sen de söyle.” Ve Joel, sonunda tek bir cümle kurar: “Onu kurtardım.” Bu bir itiraftır. Bu bir başlangıçtır. O dünyada terapi belki de böyle olur: net, doğrudan, kırılgan, etik sınırları zorlayan ama insana dokunan. Hayat değişkendir. İnsan değişkendir. Terapi de öyle. Bağlam değiştiğinde, yöntemler, kurallar, çerçeveler de dönüşmek zorunda kalır. Ama değişmeyen bir şey vardır: Anlatma ihtiyacı. Anlaşılma arzusu. Affedilme umudu. Ve en karanlık zamanlarda bile birinin gözlerinin içine bakıp “Ben buradayım” diyebilmenin gücü.
Zamanın Ruhu ve Değişimin Kaçınılmazlığı
Her çağın kendi ruhu vardır. İçinde yaşadığımız koşullar, deneyimlerimiz, maruz kaldığımız krizler ve bağlamlar yalnızca davranışlarımızı değil; değer yargılarımızı, insan algımızı ve yaşamı anlamlandırma biçimimizi de dönüştürür. The Last of Us, bunu sert ve çıplak bir biçimde yüzümüze çarpar. Sıkı sıkıya tutunduğumuz inançlar, ahlaki ilkeler ya da kişisel değerler; yeterince uzun süren bir kriz ortamında ya da ani bir yıkımın ardından hiç ummadığımız kadar hızlı eriyebilir. Ya da zamanla, farkına bile varmadan dönüşebilir. Bunu bilmek —yani değişimin kaçınılmazlığını kabul etmek— hem korkutucu hem de özgürleştirici olabilir. Çünkü bu farkındalık, sadece dış dünyanın değil, iç dünyamızın da değişebileceğini hatırlatır. Ve bu hatırlayış, daha esnek, daha anlayışlı, daha insanca bir duruş geliştirmemize olanak tanır.
Travmalarla, kayıplarla ve etik ikilemlerle kuşatılmış bir dünyada bile, kendimize şu soruyu sormaya devam edebiliriz: “Ben kimdim, kimim, kim olmak istiyorum?” İşte bu sorular, belki de hayatta kalmanın değil; insan kalmanın asıl anahtarıdır.
Bir yanıt yazın